PEOPLE
Following in Father’s Footsteps
นายช่างผู้เดินตามรอยพ่อ

new-p

เมื่อใดก็ตามที่เราเปิดดูสารคดีพระราชกรณียกิจด้านชลประทานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ย่อมสังเกตเห็นข้าราชการคนหนึ่งใส่ชุดราชการสีกากี ผิวคล้ำ รูปร่างไม่สูงไม่ใหญ่ ใส่แว่นหนาเตอะ หวีผมปัดไปด้านข้าง คอยตามเสด็จอยู่ไม่ห่างและถวายงานแก่พระองค์อยู่บ่อยครั้ง เขาคนนี้คือ ปราโมทย์ ไม้กลัด อดีตอธิบดีกรมชลประทาน ที่ได้มีโอกาสถวายการรับใช้เป็นเวลายาวนานกว่า 20 ปี การถวายงานพระองค์อย่างยาวนาน จึงทำให้เขาฉายภาพการทรงงานหนักเพื่อแก้ปัญหาขาดแคลนน้ำของประชาชนคนไทย ตลอดจนความรู้สึกและความประทับใจที่มีต่อพระองค์ แม้ว่าวันนี้อายุอานามของเขาจะย่างเข้าวัย 77 ปีแล้ว แต่ความทรงจำของเขาที่เดินตามรอยพ่อหลวงไม่เคยจางหายไป และได้รับการถ่ายทอดอยู่ในบทสัมภาษณ์นี้แล้ว

EM: แม้หลายต่อหลายคนรู้ว่าคุณตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 อยู่เนืองนิจ แต่บางคนอาจไม่ทราบว่าคุณเข้าเฝ้าฯ ครั้งแรกเมื่อใด ช่วยเล่าเหตุการณ์ครั้งนั้นได้ไหม

ผมเข้าเฝ้าพระองค์ครั้งแรกเพื่อรับพระราชทานทุนมูลนิธิอานันทมหิดลเพื่อไปเรียนปริญญาโทด้านวิศวกรรมชลประทานที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียในปีพ.ศ. 2507 เมื่อเข้าเฝ้าฯ แล้วพระองค์มีพระราชประสงค์ต่อผมว่า ไปเรียนหนังสือ ไม่ได้ไปเรียนอยู่แต่ในห้องนะ ให้ไปดูซิว่าในเมืองนอกเขาทำอะไรกัน เรื่องราวของชลประทาน เรื่องราวของเขื่อน เขาทำกันแบบไหน ไปเก็บความรู้ให้ได้มากที่สุดเพื่อนำมาไว้ใช้ประโยชน์ในบ้านเรา นั่นนับเป็นครั้งแรกในชีวิตที่ผมได้ใกล้ชิดพระองค์

หลังจากเรียนจบ ผมมีโอกาสได้เข้าเฝ้าฯ ถวายรายงานผลการศึกษาในปีพ.ศ. 2510 พระองค์มีพระราชกระแสรับสั่งกับผมว่า ทุนของฉันไม่มีลายลักษณ์อักษรกับใครว่าจะต้องมาทำงานชดใช้กี่ปี ก็ขึ้นอยู่กับแต่ละคน แต่อยากจะขอให้มาทำงาน ใช้ประสบการณ์ต่างๆ ที่เรียนมาให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม เมื่อได้ฟังดังนั้น ผมจึงตั้งมั่นที่จะทำงานราชการด้านชลประทานสนองพระองค์เรื่อยมา

EM: ด้วยความที่คุณทำงานถวายพระองค์มานาน คุณได้เรียนรู้อะไรมาบ้าง

การทำงานของพระองค์เป็นหลักให้กับการทำงานของผมเสมอมาถึงสามอย่าง ได้แก่ หนึ่ง จะต้องพัฒนาตัวเองให้เป็นผู้รู้ รู้ในเรื่องของตัวเองให้ชัดๆ รู้รอบ รอบรู้ เพราะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงรู้วิชาสาขาต่างๆ มากมาย เช่น การดนตรี ภาษาศาสตร์ ศิลปะ ด้านวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ วิศวกรรมด้านน้ำ พัฒนาดินแก้ปัญหาดิน พระองค์ก็ทรงรู้ เรื่องไหนที่ทรงไม่รู้ พระองค์ก็ทรงพัฒนาตัวเองจนกลายเป็นผู้รู้ ดังนั้นเราจึงต้องเป็นผู้รู้ให้ได้ เพราะถ้าทรงซักถามขึ้นมา แล้วเราตอบไม่รู้ย่อมไม่ได้ สอง ต้องพัฒนาตัวเองให้ขยัน อย่าขี้เกียจ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงขยันมากๆ พระองค์ไม่ทรงคิดว่าอะไรเป็นอุปสรรค ไม่ว่าที่ไหนพระองค์ก็เสด็จไป ฉะนั้นเราต้องจัดการตัวเองให้เป็นคนขยัน สาม ซื่อตรงและซื่อสัตย์ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ซื่อตรงต่อทุกเรื่อง ไม่เคยมีอะไรที่ผิดแปลกบิดพลิ้วเลยแม้แต่น้อย เห็นชัดเจนที่สุดคือพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงซื่อตรงต่อครอบครัวของพระองค์เป็นที่สุด สิ่งเหล่านี้พระองค์ไม่ได้ทรงสอนเป็นคำพูด แต่ผมซึมซับจากสิ่งที่พระองค์ทรงปฏิบัติ ผมเกิดเป็นความรู้สึกว่าเราจะต้องพัฒนาตัวเองให้ทันพระองค์ เพื่อถวายงานไม่ให้ขาดตกบกพร่องใดๆ เลย

new-p2
ครั้งหนึ่งพระองค์ทรงทายาที่มือของปราโมทย์ ไม้กลัด ซึ่งถูกตัวคุ่นกัด จนเกิดอาการบวมแดง

EM: เหตุการณ์ที่ประทับใจในพระองค์แบบไม่รู้ลืมบ้างไหม

ผมประทับใจที่พระองค์ทรงงานซึ่งเป็นความทุกข์ของประชาชน แต่กลับเป็นงานหลักที่พระองค์ทรงรับเป็นภาระอย่างมากๆ (พูดด้วยเสียงสั่นเครือ) นี่คือความประทับในความมุ่งมั่นแก้ปัญหาความทุกข์ให้กับราษฎร ไม่จำกัดเพศ ไม่จำกัดตาสีตาสา ไม่จำกัดภูมิภาค อีกทั้งความประทับใจที่มีต่อความเก่งของพระองค์ ซึ่งก็คือการพัฒนาพระองค์เองให้เป็นผู้ทรงเชี่ยวชาญด้วยพระองค์เอง นี่เกินเรียกความประทับใจ ต้องพูดว่าเทิดทูนในพระปรีชาสามารถ ความมุ่งมั่น เรื่องราวความขยันในงานซึ่งทรงมีอยู่เต็มเปี่ยม ไม่มีอุปสรรคอะไรที่จะเป็นเรื่องขัดขวางให้พระองค์หยุดทรงงานเลย แล้วคำสั่งสอนอะไรต่างๆ ปลีกย่อยที่ว่า ไปคิดให้ดี คิดให้ละเอียด คิดให้รอบคอบ ถ้าคุ้มก็ทำ นี่แหละเป็นคำที่ผมยึดถือเป็นหลักปฏิบัติอยู่ตลอด ฉะนั้นทำอะไรอย่าชุ่ย นี่คือหลายเรื่องที่ผมประทับใจ พระองค์ทรงขยัน ทำให้ผมทำงานเป็นจักรผันเป็นพัลวันเลย พระองค์ทรงเป็นตัวอย่างในการที่เราจะจัดการตัวเอง

นอกจากนี้ผมรู้สึกประทับใจพระองค์ในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงใช้งานผมมาโดยตลอดจนกระทั่งเกษียณอายุราชการ เรียกว่าภาคภูมิใจที่ครั้งหนึ่งในชีวิตได้ทำงานถวายพระองค์ ไม่รู้ว่ามีใครเหมือนผมหรือเปล่า ทรงใช้แบบสมบุกสมบัน ไม่ได้ใช้แบบเรียบๆ นะ พูดก็พูดเถอะ แม้ผมเกษียณไปแล้ว เมื่อมีโอกาสพบพระองค์ที่ใด พระองค์ทรง ทักทายเสมอ ยิ่งถ้าคิดย้อนไปถึงตอนผมได้รับพระเมตตาส่งผมไปเรียนต่อต่างประเทศ ย่อมพูดได้ว่าพระองค์ทรงสร้างชีวิตให้ผม (น้ำตาคลอ) ไม่งั้นผมจะมีปัญญาไปทำอะไร ก็เป็นแค่นายช่างบ้านนอกเท่านั้น นี่แหละที่เรียกว่าทรงสร้างชีวิตให้ผมได้เป็นอย่างทุกวันนี้ ผมขอเรียกว่าเป็นความเทิดทูนอย่างสูงสุดที่จะพึงมี

EM: วันที่ 13 ตุลาคมที่ผ่านมา เมื่อคุณได้ยินประกาศสำนักพระราชวัง

ความรู้สึกส่วนตัวผม รู้สึกใจคอไม่ดีตั้งแต่วันที่ 12 ตุลาคมแล้ว ทันทีที่ทราบข่าวว่าพระบรมวงศานุวงศ์เสด็จฯ ไปโรงพยาบาลศิริราชภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง ในใจคงจะต้องมีเรื่องตัดสินใจแล้วว่า พระชนม์ชีพของพระองค์คงไปไม่ได้ (น้ำตาคลอและเสียงเบาลง) หมออาจจะขอพระราชทานพระราชานุญาตจากพระบรมวงศานุวงศ์ให้ปล่อยไปตามระบบธรรมชาติเถอะ พอวันรุ่งขึ้นผมได้ยินประกาศในช่วงหัวค่ำ ผมก็อดใจหายไม่ได้ ถึงอย่างไรเสียผมเชื่อว่า แม้พระวรกายของพระองค์จะทรงดับสูญไป แต่พระจิตหรือพระวิญญาณของพระองค์จะสถิตอยู่บนสวรรค์ชั้นสูงสุดเสมอ เพราะอะไรนะหรือ ก็เพราะตลอดพระชนมายุของพระองค์ทรงสอน ให้พระบรมราโชวาท ทรงงานสงเคราะห์มาก ไม่มีอะไรที่พระองค์ทรงทำเพื่อพระองค์เองเลย ที่สำคัญพระองค์ทรงมีทศพิธราชธรรมอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ ยกมาข้อหนึ่ง อวิหิงสา คือไม่เบียดเบียนผู้อื่นและสรรพสัตว์ทั้งหลาย นี่ก็เห็นชัดเจน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวไม่ทรงเบียดเบียนใคร ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณแม้แต่สรรพสัตว์ทรงชุบเลี้ยง อักโกธะ ความไม่โกรธ ผมไม่เคยเห็นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 กริ้วใครเลย พระองค์ทรงสมบูรณ์มากกว่าสิบประการ ดังนั้นพระองค์สถิตอยู่ในสวรรค์ชั้นสูงสุดอย่างแน่นอน

EM: ต่อจากนี้เราในฐานะประชาชนคนไทยทำอย่างไรกันต่อไป

เราควรนำพระบรมราโชวาทของพระองค์ซึ่งมีอยู่มากมาย ทั้งพระบรมราโชวาท พระราชดำรัสตลอดจนพรที่พระองค์ทรงมอบให้หรือคำสอนต่างๆ เช่น ขอให้ประชาชนคนไทยจงมีความสุขในการให้ สอนให้คนไทยทั้งหลายทั้งปวงมีสติรู้ตัว ปัญญารู้คิด ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นต้น สิ่งเหล่านี้เป็นมงคลทั้งนั้น เราควรน้อมใส่เกล้าและนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิต ผมว่านี่คือสิ่งที่เราควรทำต่อจากนี้ไป

ติดตามบทสัมภาษณ์เพิ่มเติมได้ที่นิตยสารแอลเมนฉบับพิเศษเดือนธันวาคม

เรื่อง: ปัญญา ลีลาสุนทรกุล
ภาพ: ก้อง พันธุมจินดา

you may also like
PEOPLE
เจาะลึกนักบิดสองสไตล์
PEOPLE
รถมอเตอร์ไซค์สมถะนั้นเป็นพื้นฐานสำคัญของวัฒนธรรมไทย แต่มอเตอร์ไซค์ทุกคันนั้นไม่ได้ถูกสร้างมาให้เท่าเทียม
http://www.ellementhailand.com/wp-content/uploads/2016/12/open-p.jpg