LIFE
เรามันก็แค่ผู้ชายคนหนึ่ง…ที่ควรรู้จักตัวเอง
Just Be a Man

มีคำถามที่ผมสงสัยมานานแล้วกับประเทศนี้ ซึ่งเอาจริงๆ มันก็มีอยู่หลายคำถามแหละ คำถามที่มาจากความไม่เข้าใจในสิ่งที่เป็นอยู่ สิ่งที่เป็นมานาน และสิ่งที่ดูแล้วไม่มีท่าทีว่าจะเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น แต่คำถามที่อยากพูดถึง (กึ่งอยากชวนคุย) คือ ความเป็นสุภาพบุรุษมันมีความหมายอะไรกับผู้ชายไทย?

สุภาพบุรุษคืออะไร?

‘แต่งตัวดี มีมารยาท เปิดประตูให้สุภาพสตรี มีความโอบอ้อมอารี’ ความรู้สึกที่มากับคำว่า สุภาพบุรุษ มักมีกลิ่นอายในแบบฉบับอังกฤษ ลอยมากับกลิ่นชา และปลาทอด (fish and chips) ซึ่งก็ไม่น่าแปลกใจ เพราะความเป็นฝรั่งถูกอิมพอร์ตเข้ามาในสมัยรัชกาลที่ 5 แต่เมื่อพูดถึงอะไรที่เดินทางมาจากดินแดนอื่น เราต้องคำนึงว่า มันไม่ใช่สำหรับทุกคน จะพูดว่าบ้านเราไม่มีวัฒนธรรมก็ใช่เรื่อง เรามี แต่ออกไปทางรู้ที่ต่ำที่สูง รู้ว่าต้องก้มหัวเมื่อไร รู้ว่าพูดได้เมื่อไร ที่สำคัญคือ รู้ว่าต้องพูดอะไร พูดอีกแบบคือ มันเป็นรากฐานของการ ‘อยู่เป็น’

ทางอังกฤษเขามีนิทานเล่าขาน เช่น คิงอาร์เธอร์และอัศวินโต๊ะกลม นักบุญจอร์จและมังกร วิลเลียม เทล หรือโรบิน ฮู้ด ซึ่งล้วนแต่มีความเป็นฮีโร่ แม้ว่าจะออกแนวเอะอะ เข่นฆ่า และยึดครองก็ตาม ส่วนในเมืองไทย เรามีอะไรบ้าง ศรีธนญชัย ไกรทอง พระอภัยมณี ขุนช้าง ขุนแผน ซึ่งหากจะให้ไล่เรียงตามลำดับก็คือ ฉลาดแกมโกง ไปเอาเมียจระเข้ เอาทั้งยักษ์ทั้งเงือก แล้วอีกสองคนก็…นะ ความแตกต่างระหว่างเขากับเรามันก็เห็นชัดเจนครับ แต่สุดท้าย มันขึ้นอยู่กับว่า เราให้ ‘คุณค่า’ กับอะไร

อีกสิ่งที่มากับภาพลักษณ์ของสุภาพบุรุษคือ การแต่งตัว เมื่อพยายามนึกถึงภาพอย่างว่า ทีท่าและการวางตัวก็จะปรากฏตามมาด้วย แล้วภาพเหล่านี้มันเชื่อมโยงกับความจริงมากน้อยแค่ไหน? สุภาพบุรุษที่แท้จริงต้องดูดีหรือเปล่า? ถ้าไม่มีเงิน เราจะเป็นสุภาพบุรุษได้มั้ย?

“มันเป็นการให้เกียรติตัวเองครับ” นั่นคือคำกล่าวของโอกุ้ย แห่ง Three Brothers Barbershop บุรุษเจ้าของคาแรกเตอร์แรง ด้วยการแต่งตัวแนวร็อกคาบิลลี ทรงผมสกินเฮด และหนวดเล็กคาราบาว กับอัธยาศัยเป็นมิตร พูดจานอบน้อม ไม่วางท่า “มันมากับหน้าที่การงานครับ สำหรับผม มันเป็นการรักษาคำสัญญากับตัวเอง การมีวินัยกับตัวเอง”

‘การดูแลตัวเอง’ ซึ่งเป็นคุณสมบัติของสุภาพบุรุษ ผู้ชายไทยส่วนใหญ่ไม่ค่อยให้ความสำคัญกับจุดนี้ เขาอาจเห็นว่ามันคือความสำอาง ซึ่งเขาอาจลืมหรือไม่ได้คิดว่า คุณค่าของตัวเรานั้นก็ขึ้นอยู่กับ ‘ความสำคัญ’ ที่เราให้กับสิ่งนั้นๆ

“มันเป็นการให้เกียรติทุกชนชั้นวรรณะ” ความเห็นจากพู่กัน ผู้ค้าขายเสื้อผ้าวินเทจจากภาคเหนือ ผู้ซึ่งมีสไตล์การแต่งตัวที่หลากหลาย ทุกลุคดูเฉียบขาด บ่งบอกรสนิยม และความสุภาพ “การยอมรับข้อเสียของตัวเอง การใส่ใจ การก้าวไปก่อนก้าวหนึ่ง”

อีกคนที่ผมอยากสัมภาษณ์ ซึ่งคงเป็นไปไม่ได้ ก็คือ คุณกุหลาบ สายประดิษฐ์ หรือที่รู้จักกันดีในนามปากกาว่า ศรีบูรพา เขาเป็นนักคิด นักเขียน และผู้ก่อตั้งคณะ ‘สุภาพบุรุษ’ งานเขียนและความคิดของเขาทำให้ผมรู้จักบ้านเรามากขึ้น ‘บ้านเรา’ ที่ผ่านสายตาและมุมมองของ ‘สามัญชน’ คนหนึ่ง ชีวิตยุคก่อนเข้มข้นกว่าปัจจุบันเยอะ ผู้คนตอนนั้นดูดี เขาหวีผม ใส่สูท พูดจามีหลักมีการ ใส่ใจกับการพรีเซนต์ตัวเอง มันเป็นยุคที่สง่า เป็นยุคที่ไม่มีวันหวนกลับคืน เป็นยุคบุกเบิกทางความคิด และเหมือนทุกยุคที่ผ่านมา คือ การมีความคิดมักจะถูกทำลาย แล้วโรงเรียนเราก็ยังคงให้เด็กได้อ่านแต่เรื่องของพระอภัยมณี และขุนช้าง ขุนแผน ไม่มีเลยเรื่องราวของลูกผู้ชายตัวจริงอย่างกุหลาบ สายประดิษฐ์ หรือปรีดี พนมยงค์

สุดท้ายแล้ว สุภาพบุรษคืออะไร?

ถ้าเปรียบเป็นหนังละก็ สุภาพบุรุษคงเป็นพระเอก แล้วในหนังทุกเรื่องก็มักมีสุภาพบุรุษเพียงผู้เดียว ที่เหลือคือ…ตัวร้าย ซึ่งต้องถูกกำจัด การเป็นสุภาพบุรุษต้องกล้าที่จะคิด กล้าที่จะทำ กล้าที่จะต่าง แต่บางครั้ง การมีความเชื่อเช่นนี้ก็ทำให้เกิดการหมั่นไส้ การเกินหน้าเกินตา การโดนสกัดดาวรุ่ง ราวกับว่าฮีโร่มีได้เพียงในจอทีวีเท่านั้น สุภาพบุรุษเหมือนเป็นหน้าที่ แล้วเราบางคนก็ไม่อยากแบกภาระ ไม่ใช่หน้าที่เรา เดี๋ยวก็มีคนทำ เดี๋ยวก็มีคนมาจัดการ จึงเป็นที่มาของแอนตี้ฮีโร่ ไม่อยากเป็นส่วนหนึ่งของความดี ย้อนแย้ง กวนตีน สุภาพบุรุษกลายเป็นแรร์ไอเท็ม วัยรุ่นอยากเป็นแจ๊ส ชวนชื่น สาวๆ อยากเดตแบดบอย ทุกคนอยากถูไถไปกับ the shape of you ในแสงสลัวของคลับตื๊ดๆ ดื่มด่ำจนเมามาย เพื่อที่จะกล้าเป็นตัวของตัวเอง เมื่อตื่นขึ้นมา เราก็รู้สึกเกลียดสิ่งที่ตัวเองทำไป แต่พอสุดสัปดาห์มาถึง เราก็ไปซัดซ้ำอีกรอบ…เรามันก็แค่ผู้ชายคนนึง สักวัน เดี๋ยวเราค่อยเป็นสุภาพบุรุษ แค่…ไม่ใช่วันนี้

ใช่ มันคือวินัย มันคือการบอกว่า ‘ไม่’ กับตัวเอง มันเป็นการรู้เท่าถึงการณ์ มันใช้ความพยายาม มันคือเอฟฟอร์ต สิ่งที่ดีกับชีวิตมันใช้เอฟฟอร์ต ความเป็นสุภาพบุรุษมันเป็นแค่ไอเดีย เป็นแค่ความรู้สึก สำหรับผมแล้ว การที่เราต้องเป็นอะไรสักอย่างให้กับสังคมเพื่อสร้างภาพลักษณ์มันเป็นกลไกเพื่อผลประโยชน์ แต่ตัวจริงของเรานั้น มันอีกเรื่อง มันไม่ใช่ทุกคนนี่ครับที่อยากเป็น
คนดี ไม่ใช่ทุกคนที่คิดถึงส่วนรวม สุภาพบุรุษคือคนที่คิดถึงคนอื่นก่อนเสมอ แล้วตรงกันข้าม คนที่ตอแหลเก่งก็สามารถพูดให้คนเชื่อแบบนั้นได้เหมือนกัน ผมไม่เชื่อในความเป็นสุภาพบุรุษหรอกครับ ผมเชื่อใน ‘สภาพบุรุษ’ มันคืออะไรเหรอ

เรามันก็แค่ผู้ชายคนหนึ่ง เราก็ควรรู้จักตัวเอง รู้ว่าชอบอะไร ไม่ชอบอะไรกล้าที่จะตอบสนองความต้องการของตัวเอง รู้ลิมิตตัวเอง รู้ว่าจุดไหนที่ทำแล้วมันเท่ แต่ถ้าทำมากไปกว่านี้คือขายขี้หน้าเปล่าๆ และที่สำคัญ คือรับผิดชอบหน้าที่ มีเป้าหมาย แล้วระหว่างที่พยายามทำทุกอย่างนี้ ขอแค่อย่าไปเบียดเบียนคนอื่นให้มากเกินไป
#justbeaman

เรื่อง : พจแมน
ภาพ : Getty Images
http://www.ellementhailand.com/wp-content/uploads/2017/12/realgen-1024x1024.jpg