Nationalism, Football and ZICO
ENTERTAINMENT
Nationalism, Football and ZICO
บอลไทยกำลังไปไหน?

new-zico

เมื่อไม่นานมานี้ถ้ามีคนบอกว่าไทยจะไปบอลโลกภายใน 10-15 ปีนี้ คุณอาจจะหัวเราะใส่หน้าเขา แต่กระแสไปบอลโลกนั้นได้เริ่มมีการพูดคุยกันแบบไม่ใช่เป็นแค่เรื่องตลกในวงเหล้าเหมือนก่อน เมื่อแฟนๆ บอลเริ่มมีความหวังกับทีมชาติไทยชุดปัจจุบัน ที่ได้แสดงลวดลายฝีเท้าที่ยอดเยี่ยมกว่ารุ่นก่อนๆ หรืออาจจะนับตั้งแต่ก่อตั้งสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทยเลยด้วยซ้ำ โค้ชทีมชาติไทย ซิโก้-เกียรติศักดิ์ เสนาเมืองเองก็บอกว่าคนรุ่นเราอาจจะได้เห็นบอลไทยไปในสนามเวิลด์คัพ ‘ไม่ไกลเกินเอื้ิอม’

​แต่ผลงานล่าสุดในรอบคัดเลือกบอลโลก 2018 โซนเอเชีย กลับสาดโคลนใส่ความฝันอันสวยหรูของบรรดาแฟนบอล แต่เฮดโค้ชซิโก้ยังคงแน่วแน่ และยืนยันว่าเรากำลังก้าวไป… “ตอนนี้เราเป็นอันดับหนึ่งอาเซียนแล้วไง หรือไม่ใช่?” ซิโก้ ที่เมื่อปลายปีก็มีดราม่าเรื่องต่อสัญญา ซึ่งแม้ตอนหลัง พล.ต.อ.สมยศ พุ่มพันธุ์ม่วง นายกสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทย จะออกมาแจงว่าเป็นกิมมิกเรียกกระแสเฉยๆ แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่าผลงานในรอบคัดเลือกนั้นไม่เข้าตาทางสมาคมสักเท่าไร “จะไปบอลโลกมันต้องใช้เวลา”

“ฝีเท้าเด็กรุ่นใหม่ดีขึ้นเรื่อยๆ บอลไทยเราค่อยๆ โตและแกร่งขึ้นเรื่อยๆ แต่การไปบอลโลกนั้นก็ก้าวขึ้นบันได ‘ทีละขั้น’ ” บอลไทยก็มาไกล สมัยก่อนไม่มีพ่อแม่อยากให้ไปเป็นนักบอลทีมชาติ รับเงินเดือนราชการประมาณ 8,000-10,000 บาท ตอนนี้ผู้เล่นไทยนั้นเป็นถึงขั้นระดับซูเปอร์สตาร์ มีตัวละคร polygon ในเกม ลีกไทยก็เริ่มโต ขยับขยายจนตอนนี้ใครๆ ก็เข็นลูกๆ ให้ซ้อมกันตั้งแต่เด็กๆ เพราะเดี๋ยวนี้เป็นนักบอลนั้นเจ๋ง ​ส่วนกระแสสังคมและแฟนๆ บอลส่วนใหญ่ยังคงไว้ใจโค้ช ‘คนไทย’ คุมบังเหียนขุนช้างศึกต่อไป “ผิดพลาดกันได้ ไทยเจอสายแข็ง จู่ๆ จะไปชนะเขาเลยจะได้ที่ไหน” Pissit Desstipong หรือชูชู แฟนพันธุ์แท้บอลไทยปกป้องเฮดโค้ชซิโก้“ลองเทียบผลงานกับโค้ชต่างชาติคนก่อนๆ ดู ซิโก้พาทีมไทยมาไกลมาก ในฐานะผู้เล่นที่คลุกคลีกับวงการบอลไทยมาหลายปี และในฐานะคนไทยที่เข้าใจวัฒนธรรมไทย เข้าใจผู้เล่นมากกว่าต่างชาติที่พูดไทยยังไม่ได้เลย” ชูชูไม่ต่างจากแฟนบอลไทยจำนวนไม่น้อยที่นำเอา nationalism sentiments กับประเด็นนี้ nationalism เป็นสิ่งที่ดี แต่เกี๊ยง-นันทขว้าง สิรสุนทร นักวิจารณ์ฟุตบอลและแฟนบอลไทยขั้นฮาร์ดคอร์ เตือนว่า รักชาติดี แต่อย่ารักแบบผิดๆ “Fergie คุมแมนยูได้ตั้งกี่แชมป์ เขาไม่ใช่ชาวอังกฤษซักหน่อย USA ไปเวิลด์คัพกับ Jergen Klinsman โค้ชชาวเยอรมัน ใช่คุยภาษาเดียวกันได้มันก็ดี แต่เดี๋ยวนี้ก็ดูพูดอังกฤษกันได้หมด” เกี๊ยงแย้ง เกี๊ยงรีบออกตัวแจงก่อนว่าส่วนตัวก็คิดว่าซิโก้ทำได้ดี และสมควร ได้เครดิตในการปั้นขุนศึกไทยชุดนี้ “แต่ result is king ใช่บอลไทยเล่นดีขึ้นและความเหลื่อมล้ำในความสามารถระหว่างเรากับทีมที่เคยดีกว่ามาก ก็ลดลงเจอพวกซาอุ เกาหลี ญี่ปุ่น ถ้าสมัยก่อนเราอาจเป็นรองถึง 80-20 ตอนนี้เราคง 60- 40 แต่โดยรวมแล้วเรายังย่ำอยู่กับที่ในแง่ผลงาน เมื่อเทียบกับระยะเวลาที่ได้ใช้ไป

ในฐานะคนที่สนใจติดตามและบ้าบอลมาเกือบ 30 ปี ผมคิดว่าเราทำได้ดีขึ้น แต่ควรจะต้องไปไกลกว่า การเป็นแค่แชมป์อาเซียนแล้ว เพราะแชมป์อาเซียนต่างจากแชมป์ซีเกมส์ตรงไหนหรือ ? จริงๆเราเป็นอันดับหนึ่งอาเซียนเมื่อ 40 ปีก่อนแล้วครับ” เกี๊ยงทวนภาพเก่าๆ ให้ลองคิดตาม

​“หลายปีที่ผ่านมา ผมได้เห็นพวกเราเป็นแชมป์ Suzuki Cup หรือแชมป์ซีเกมส์มามากพอแล้ว ทุกวันนี้เราก็ยังชนะอยู่ แต่เราชนะอะไรอย่างอื่นอีกไหม?เป็นแชมป์รายการอะไรบ้าง? ไม่มีเลย! ตำแหน่ง world ranking เราสูงขึ้นไหม? ก็ไม่ บอกได้คำเดียวว่า ถึงแม้วงการฟุตบอล จะมีพัฒนาการไปเยอะแต่บอลไทย เคลื่อนไปข้างหน้า ยังไม่เยอะ ทั้งทีกระแสดีมาก football marketing เอย sport marketing ที่โถมตัวรุนแรงใส่แฟนบอล มันพร้อมแล้วครับ”​ เขาเสริมต่อว่า อย่างน้อยๆ เมื่อเทียบกับเวลาที่ผ่านมา เราต้องเล่นให้ได้ระดับน้องๆญี่ปุ่น เกาหลีใต้ หรือมีลุ้นมากกว่านี้ในรอบคัดเลือกบอลโลก คือไม่ได้ไปก็ได้ แต่แบบสูสีที่พ่ายแพ้ จนมีความหวังว่า เฮ่ย ไทยเราเป็นผู้ท้าชิงที่พวกขาใหญ่เขากลัว ถ้าเปรียบเป็นพรีเมียร์ลีก ไทยต้องเป็นสเปอร์ เป็นแมนซิตี้ ที่ขึ้นไปเย่อกับแมนยู เชลซี ลิเวอร์พูล ไม่ใช่เป็นเอฟเวอร์ตัน เวสต์แฮม คือขอโทษ แต่ไม่ตื่นเต้นกับการเป็นแชมป์อาเซียน แต่ผมตื่นเต้น ที่ไทยเรามีนักเตะดีๆ และพัฒนาขึ้น ทีมไทยชุดนี้ มี speed บอลที่น่าสนใจ จับจังหวะของ modern football ได้”

เป็นที่รู้กันว่าสมาคมฟุตบอลไทยนั้นได้ใช้ความรักชาติ หรือการตลาดแนว nationalism ภายใต้การคุมทีมของซิโก้ และได้ผลเป็นอย่างมาก เพราะตอนนี้เหมือนกับว่าความรู้สึกของประชาชนแฟนบอลนั้นก็มีส่วนในการสร้างทีมไปเสียแล้ว นักวิจารณ์หนังที่บ้าบอลมาก เสริมต่อว่า “ผมไม่สนใจว่า จะเป็นโค้ชอะไร ถ้าใครคนนั้นพาไทยไปบอลโบกได้นะเอาโค้ชจากตูนิเซียก็ได้ David Moyes ยังได้ถ้าเขาพาเราไปบอลโลก พาเราเข้ารอบรองเอเชียนเกมส์ได้บ้าง” “คุณซิโก้มีโอกาสแก้มือแล้ว แต่ถ้าไม่มีผลงาน คำตอบไม่ดีขึ้น แฟนๆ ก็ไม่ควรสกัดกั้นโค้ชที่มีโอกาสมาคุมทีมไทยให้ดีขึ้น” “ผลงานควรเป็นที่บ่งบอกสำคัญและถ้าเรายังยืนกับการรักชาติแบบผิดๆคือ ห้ามเอาโค้ชต่างชาติ อีก 20 ปีพวกเราก็ยังคงอยู่แค่อันดับหนึ่งอาเซียนนั่นแหละ” ไม่ใช่ว่าความเป็นไทยของโค้ชซิโก้ไม่มีข้อได้เปรียบ การเข้าใจถึงวัฒนธรรมของชาวไทยเป็นหัวใจสำคัญของการคุมทีมชาติของซิโก้ และมุมนี้ เขาได้เปรียบ “เขาเคยเป็นนักฟุตบอลมาก่อน อะไรที่ยืดหยุ่นได้ น้กบอลเกเรบ้าง เขาเข้าใจชีวิตของนักฟุตบอลดี” พูดในภาษาง่ายๆ ก็คือโค้ชปล่อยให้นักฟุตบอลได้พักผ่อนและปาร์ตี้กันบ้าง เพราะซิโก้เอง สมัยตอนเป็นนักเตะมาก่อนก็เป็นปาร์ตี้แมนเหมือนกัน

จุดแข็งอีกส่วนที่ผมชอบเขาคือ มีความเป็นคนใจเย็นและสุขุมในฐานะโค้ชที่ช่วยพาทีมฝ่าขวากหนาม เป็นนักวางแผนที่ดี เป็นคนที่มีความยืดหยุ่นในการจัดการและการปกครองทั้งทีม แต่ถ้าเขาล้มเหลวต่อเนื่อง เราการแยกแยะการรักชาติให้ถูกวิธี เพราะอาการรักชาตินี่แหละ คนไทยบางคนมีปัญหาในการรักชาติ ถ้าเรารักชาติถูกทาง ก็จะช่วยผลักดันบอลไทยให้ก้าวหน้าไปได้ แฟนบอลนั้นมีหน้าที่สำคัญ เป็นส่วนสำคัญของทีมเลยก็ว่าได้ กระแสสังคมนั้นดูเหมือนจะมีส่วนในการจัดการบอลไทยเรา เพราะฉะนั้นอยากแนะให้คิดดีๆ และอย่าใช้อารมณ์…ช่วยกันผลักดัน ทั้งโค้ช ทั้งนักบอล ทั้งแฟนๆ และสักวันบอลไทยจะได้ไปเวิลด์คัพ สิ่งที่ต้องชมแฟนบอลชาวไทยคือ แฟนบอลไม่ทิ้งทีม พวกเขาตามเชียร์ไปทุกแห่งหน

อะไรคือ Ekkono Method Soccer?

ตั้งแต่พล.ต.อ.สมยศ พุ่มพันธุ์ม่วง นายกสมาคมฟุตบอลแห่งประเทศไทย ได้เอ่ยถึงการนำเอาระบบวิทยาศาสตร์กีฬา Ekkono Method Soccer ของฝรั่งเศส มาจัดการระบบการเล่นและช่วยพัฒนาเลเวลทีมชาติไปอีกระดับ ตัวโคตรซิโก้เองก็ไม่ได้ให้ข้อมูลอะไรเยอะนอกจากบอกว่าเขาสนับสนุนระบบนี้ เนื่องจากจะทำให้ทีมชาติเราแข็งแกร่งขึ้นแน่นอน “Ekkono Method Soccer นั้นคล้ายกับ Prozone ที่ทีมใน Premier Leagueใช้กัน” เกี๊ยงอธิบายคร่าวๆ Manchester United, Manchester Cityและ Southampton เป็นหนึ่งในทีมแรกๆ ที่นำเอาโปรโซนวิทยาศาสตร์เข้ามาในโปรแกรมการฝึกซ้อม และหลังจากความสำเร็จของแมนยูในยุคเฟื่องฟู ทีมอื่นๆ ในลีกก็พลอยนำเอาระบบวิทยาศาสตร์ฟุตบอลมาใช้กัน​ระดับผู้เล่นนั้น ระบบวิทยาศาสตร์ฟุตบอลนั้นเน้นตั้งแต่การเรียนรู้ตัวผู้เล่น จุดเด่นจุดด้อย ความสามารถพิเศษ และอื่นๆ ในระดับผู้เล่นนั้น แต่ก่อน ในการแข่งขันจะมีกล้องอย่างน้อย 5-6 ตัวจับไปที่ผู้เล่นคนเดียว แต่ตอนนี้ในสนาม มีกล้องหลายสิบตัว จับไปเลยคนเดียวว่า ไอ้คนนี้วิ่งอย่างไร แบบไหน จับอยู่คนเดียว แล้วเอามาดู ในทุกการแข่งขันจึงจับทุกฝีก้าวทุกอิริยาบถของผู้เล่นในตลอด 90 นาทีของเกม หลังจากนั้นก็จะมีการวิเคราะห์แล้วมีการจัดโปรแกรมออกกำลังกายหรือเทรนนิ่งพิเศษให้กับผู้เล่นเพื่อที่จะพัฒนาในสิ่งที่เขาต้องการ ส่วนต่อมาในระดับทีมนั้น ก็มีการคัดสรรระบบการบุกการรับที่เหมาะสมกับทีมหาจุดอ่อนด้อยใช้ยุทธศาสตร์ในการคำนวณหาสมการที่เหมาะที่สุด และออกมาเป็นชัยชนะสำหรับทีม ฟุตบอลยุคนี้ที่หลายอย่างดีขึ้น มันชัดเจนว่า ส่วนหนึ่งมาจากการเทคโนโลยีที่ทันสมัย เมืองนอกมันถึงใช้ ice chamber กันมา 3 ปีแล้ว

ขอบคุณ ‘ช้าง’สำหรับบทสัมภาษณ์กับโค้ชซิโก้

เรื่อง: นพนันท์ อริยะวงศ์มณี
ภาพ: กิตตินันท์ สังขนิยม

http://www.ellementhailand.com/wp-content/uploads/2017/03/open-zico.jpg